دوره و شماره: دوره 23، شماره 4، پاییز 1404 
ارتوپدی

ارزیابی شواهد بالینی - اپیدمیولوژیک بیماران مبتلا به شکستگی اطراف پروتز پس از آرتروپلاستی کامل زانو

صفحه 157-164

https://doi.org/10.22034/ijos.2025.243330

مهدی مطیفی فرد، مهدی هادیان، علیرضا اسعدی، سیدمحمدرضا زمانیان

چکیده چکیده مقدمه: شکستگی‌های پروتز اطراف مفصل پس از آرتروپلاستی کامل زانو (TKA) از عوارض پیچیده این جراحی محسوب می‌شوند، به‌ویژه در بیماران سالمند و مبتلا به پوکی استخوان. شناسایی عوامل خطر بالینی و اپیدمیولوژیک برای بهبود راهبردهای پیشگیری و مدیریت ضروری است. مواد و روش‌ها: در این مطالعه مقطعی و گذشته‌نگر،  بیماران مبتلا به شکستگی پَروتز اطراف زانو-۴۵ بیمار و ۹۰ بیمار بدون شکستگی (گروه کنترل) که طی دو سال در دو مرکز آموزشی درمان شده بودند، مطالعه شدند. اطلاعات جمعیت‌شناختی و بالینی، شاخص توده بدنی (BMI)، پوکی استخوان، مصرف کورتیکواستروئید و سابقه‌ی آرتروپلاستی مجدد زانو ثبت شد. شکستگی‌ها براساس محل آناتومیک و پایداری ایمپلنت با استفاده از سیستم‌های استاندارد طبقه‌بندی شدند. برای تعیین عوامل خطر مستقل از رگرسیون لجستیک استفاده شد. نتایج و بحث: از میان ۴۵ بیمار مبتلا به شکستگی، 9/68 درصد زن و 7/66 درصد بالای ۶۰ سال بودند. شایع‌ترین محل شکستگی، فمور (6/75 درصد) بود. اکثر شکستگی‌ها (6/75 درصد) بیش از ۹۰ روز پس از جراحی رخ دادند. اضافه‌وزن و چاقی عوامل خطر مستقل محسوب شدند و بیشترین خطر مربوط به آرتروپلاستی مجدد زانو بود. پوکی استخوان و مصرف کورتیکواستروئید گرچه معنادار نبودند، اما روندی افزایشی در خطر نشان دادند. سن و جنس ارتباط معناداری با خطر شکستگی نداشتند. نتیجه‌گیری: چاقی و سابقه آرتروپلاستی مجدد زانو از مهم‌ترین عوامل خطر مستقل برای شکستگی اطراف پَروتز زانو پس از TKA هستند. پوکی استخوان و مصرف کورتیکواستروئید نیز می‌توانند در افزایش ریسک نقش داشته باشند. استفاده از شاخص توده بدنی، وضعیت بازبینی جراحی، سلامت استخوان و تاریخچه دارویی در ارزیابی پیش‌عمل و پیگیری پس از عمل می‌تواند به کاهش بروز این عارضه کمک کند.

ارتوپدی

مقایسه‌ی آرتروپلاستی معمولی هیپ‌هریس با روش دوحرکتی در دو مرکز آموزشی

صفحه 165-171

https://doi.org/10.22034/ijos.2025.243320

مهدی هادیان، مهدی مطیفی فرد، محمد پرهام فر، علیرضا اسعدی، مریم کریمی

چکیده چکیده مقدمه: ایمپلنت‌های دوحرکتی (DM) به‌طور فزاینده‌ای در آرتروپلاستی کامل مفصل ران (THA) برای کاهش خطر بی‌ثباتی پس از عمل مورد استفاده قرار گرفته‌اند. بااین‌حال، شواهد مقایسه‌ی DM و آرتروپلاستی معمولی در جوامع خاورمیانه همچنان محدود است. مواد و روشها: در یک مطالعه‌ی مورد-شاهدی گذشته‌نگر بیمارانی که در دوره‌ای یک‌ساله در دو مرکز آموزشی عمل THA یک‌طرفه‌ی اولیه داشتند بررسی شدند. گروه مورد ایمپلنت دریافت کردند، درحالی‌که گروه کنترل تحت THA معمولی قرار گرفتند. همه‌ی بیماران به‌مدت یک سال پیگیری شدند. پیامدها شامل درد (مقیاس رتبه‌بندی عددی)، عملکرد مفصل ران (امتیاز هیپ‌هریس HHS) و کیفیت زندگی (EQ-5D) بود. عوارض پس از عمل نیز ثبت شد. نتایج و بحث: از ۸۶ بیمار، ۴۲ نفر DM و۴۴ نفر پروتز معمولی داشتند. دو گروه در پیگیری یک‌ساله بهبود قابل‌توجهی در درد، عملکرد و کیفیت زندگی تجربه کردند. گروه DM در مقایسه با گروه معمولی، بهبود بیشتری در نمرات EQ-5D و HHS بالاتر پس از عمل نشان داد. دررفتگی یک مورد (۶/۴ درصد) در گروه معمولی از نظر آماری تفاوت معنی‌دار نبود. سایر عوارض بعد از عمل، ازجمله عفونت و DVT، بین گروه‌ها مشابه بودند. نتیجه‌گیری: جراحی تعویض مفصل ران با DM با بهبود عملکرد بعد از عمل و پیامدهای کیفیت زندگی مطلوب‌تر، بدون افزایش قابل‌توجه عوارض، همراه بود. این یافته‌ها از کاربرد گسترده‌تر ایمپلنت‌های DM در THA اولیه پشتیبانی می‌کند، اگرچه مطالعات آینده‌نگر بیشتری برای ارزیابی پیامدهای بلندمدت و مقرون‌به‌صرفه بودن مورد نیاز است.

هیپ

بازیابی عملکرد و الگوی عوارض پس از درمان جراحی شکستگی‌های پیلُن (مطالعه‌‌ای آینده‌نگر ۱۲‌ماهه)

صفحه 172-179

https://doi.org/10.22034/ijos.2025.243331

شیروان رستگار، مهدی هادیان، مهدی مطیفی فرد، علیرضا اسعدی، زینب سعیدیان، فرشاد جلیلی

چکیده چکیده مقدمه: شکستگی‌های داخل‌مفصلی پیلُن در انتهای دیستال تیبیا از شدیدترین انواع شکستگی‌ها هستند و پیامدهای عملکردی طولانی‌مدت و گسترده‌ای ایجاد می‌کنند. با وجود پیشرفت‌های اخیر در روش‌های جراحی، پروتکل‌های مدیریتی استاندارد و الگوهای دقیق بهبودی همچنان مورد بحث و بررسی‌ هستند. هدف این مطالعه مقایسه‌ی نتایج عملکردی و میزان عوارض پس از درمان جراحی شکستگی‌های پیلُن با دو روش ریداکشن باز و فیکساسیون داخلی (ORIF) و استئوسنتز با پلیت کم‌تهاجمی (MIPO) و همچنین بررسی نقش سن در روند بهبود و بروز عوارض است. مواد و روشها: این مطالعه‌ی کوهورت آینده‌نگر بر روی ۱۸۳ بیمار مبتلا به شکستگی پیلُن نوع B یا C انجام شد که همگی در یک مرکز ترومای واحد تحت درمان جراحی قرار گرفتند. سطح بهبودی عملکردی پس از آسیب با استفاده از شاخص عملکرد پا (FFI) اندازه‌گیری شد. عوارض پس از جراحی و زمان بازگشت بیمار به فعالیت‌های روزمره ثبت شد. برای ارزیابی روند تغییرات نمرات FFI از آنالیز واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر استفاده شد. نتایج و بحث: در تمام زیرمقیاس‌های FFI بهبودی معنا‌داری مشاهده شد (۰۰۱/۰>P) بیشترین میزان بهبود در ۶ ماه نخست رخ داد. میانگین زمان بازگشت به فعالیت ۵/۲۵±۵/۷ هفته بود. عوارض شامل بدجوش‌خوردگی (۲۳ درصد)، عدم جوش‌خوردگی (۶/۳۰ درصد)، عفونت عمقی (۸/۱۵ درصد)، لق شدن ایمپلنت (۸/۱۴ درصد) و نیاز به عمل مجدد (۶/۳۶ درصد) است. نتیجه‌گیری: درمان جراحی شکستگی‌های پیلُن موجب بهبود قابل‌توجه عملکرد بیمار می‌شود، اما عوارض همچنان شایع هستند. سن بیمار نقش مهمی در پیش‌آگهی دارد. بنابراین، برنامه‌ریزی دقیق پیش از عمل، پایش نزدیک پس از جراحی و توان‌بخشی فردمحور برای دستیابی به بهترین نتیجهی ضروری است.

زانو

درمان اولیه‌ی دررفتگی زانو (مطالعه‌ای مقطعی)

صفحه 180-184

https://doi.org/10.22034/ijos.2025.243325

مجتبی بنی اسدی، مهدی هادیان، محمد رستمی، علیرضا اسعدی، شهریار رحمانی

چکیده چکیده مقدمه: دررفتگی زانو پتانسیل آسیب پیچیده به رگ‌های خونی، اعصاب و رباط‌ها را دارد. این بیماری نیاز به تشخیص و درمان سریع دارد. ارزیابی‌های رادیولوژیکی به هدایت مداخلات ارتوپدی و جراحی مناسب کمک می‌کنند. هدف این مطالعه ارزیابی نتایج درمان دررفتگی زانو است، موضوعی که فاقد ادبیات پزشکی کافی است. مواد و روشها: مطالعه‌‌ای مقطعی از بیمارانی که بین سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۱ با دررفتگی زانو در یک مرکز ارتوپدی بستری شده بودند انجام شد. داده‌های جمعیت‌شناختی، درمان‌های اولیه، آسیب‌های مرتبط، شدت درد و پیامدهای پس از جراحی جمع‌آوری شد. تجزیه‌وتحلیل آماری با استفاده از SPSS نسخه ۲۵ انجام شد. نتایج و بحث: شصت‌ودو بیمار (۱۱ زن، ۵۱ مرد) وارد مطالعه شدند. تصادفات وسایل نقلیهی موتوری، تصادفات رانندگی و سقوط از علل شایع بودند. آسیب‌های هم‌زمان شامل آسیب‌های رباطی، عروقی و عصبی بود که مورد اول غالب بود. درمان‌های فیکساتور خارجی و بریس اعمال شد. در گروه فیکساتور خارجی هیچ دررفتگی مجددی گزارش نشد، در حالی که ۵ مورد در گروه بریس رخ داد. نمرات شدت درد در گروه فیکساتور خارجی در یک و ۳ ماه پس از عمل جراحی کمتر بود. زمان بازگشت به کار و مدت توانبخشی، به‌طور غیرمعنی‌داری، در گروه درمان با بریس کوتاه‌تر بود. نتیجه‌گیری: هم بریس و هم فیکساتور خارجی به‌عنوان درمان‌های اولیهی دررفتگی زانو نویدبخش هستند و مزایای متمایزی ارائه می‌دهند. نتیجه‌گیری‌های قطعی، آزمایش‌های بالینی جامع را می‌طلبد. این مطالعه بینش‌های ارزشمندی را به دانش موجود درباره‌ی مدیریت دررفتگی زانو ارائه می‌دهد.

جنرال

فراوانی شکستگی‌های صفحه‌ی رشد نیازمند جراحی در کودکان زیر ۱۲ سال (مطالعه‌ای گذشته‌نگر در بیمارستانی سطح سوم)

صفحه 185-188

https://doi.org/10.22034/ijos.2025.243335

شهاب ایل کا، افشین احمدزاده حشمتی، امیر رضا میرزایی سو سفیدی، مهسا ابویی

چکیده چکیده مقدمه: با توجه به اهمیت شکستگی‌های صفحه‌ی رشد در کیفیت زندگی و عوارض ناشی از آن و کمبود اطلاعات در مورد شیوع این نوع شکستگی در جامعه‌ی هدف، این مطالعه با هدف ارزیابی شیوع این نوع شکستگی در جامعه‌ی ایرانی انجام شد. مواد و روش‌ها: اطلاعات ۴۱ بیمار مبتلا به شکستگی صفحه‌ی رشد شامل؛ سن، جنس، شکستگی باز و بسته، شکستگی‌های تکی و چندتایی، نوع شکستگی، محل شکستگی و وجود شکستگی در سمت راست یا چپ اندام از پرونده‌های اتاق عمل، رادیوگرافی‌های بیماران و پرونده‌های آنها استخراج شد. پس از جمع‌آوری داده‌ها، داده‌ها مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفتند. نتایج و بحث: ۳۲ پسر و ۹ دختر با میانگین سنی ۲۴/۸±۴۸/۲ سال وارد مطالعه شدند. شکستگی دیستال رادیوس شایع‌ترین (۲۶ مورد) و مالئول داخلی و متاتارس دیستال (۱ نفر) کمترین محل شکستگی بودند. بیشتر شکستگی‌ها در سمت چپ (۲۲ نفر)، بسته (۳۳ نفر) و آسیب تکی (۲۹ نفر) بودند و شکستگی‌های سالتر - هریس نوع ۲ شایع‌ترین الگوهای شکستگی (۳۵ نفر) بودند. نتیجه‌گیری: شکستگی صفحه‌ی رشد در کودکان در پسران، سمت چپ، شکستگی تکی شایع‌تر بود و اکثر آنها شکستگی‌های سالتر - هریس نوع ۲ بودند.

زانو

تعویض کامل مفصل زانو در بیماران مبتلا به ناهنجاری‌های خارج‌مفصلی )چالش‌ها، روش‌ها و نتایج(

صفحه 189-199

https://doi.org/10.22034/ijos.2026.243324

محمد عزیزی، هوشمند زارعی، مهیار مهدوی، سید محمد میثاق متشکره، میعاد نصرت پور، مانا ذاکر مشفق، حمیدرضا مصلح، سید مرتضی کاظمی

چکیده چکیده اجرای جراحی تعویض کامل مفصل زانو (TKA) در بیمارانی که با ناهنجاری‌های خارج‌مفصلی مواجه هستند، با چالش‌های جراحی پیچیده و قابل‌توجهی همراه است که می‌تواند تأثیرات مستقیم و غیرمستقیمی بر نتایج درمانی داشته باشد. این ناهنجاری‌ها اغلب مستلزم برنامه‌ریزی دقیق‌تر و اتخاذ راهبردهای جراحی متناسب با شرایط هر بیمار هستند تا هم‌راستایی بیومکانیکی اندام حفظ شده و عملکرد مطلوب مفصل تضمین شود. از جمله این راهبردها می‌توان به اصلاحات داخل‌مفصلی و استئوتومی‌های خارج‌مفصلی اشاره کرد که انتخاب هر یک بر اساس ویژگی‌های بالینی بیمار، محل و شدت ناهنجاری صورت می‌گیرد. در این راستا، فناوری‌های نوین نظیر جراحی با کمک رایانه و سیستم‌های روباتیک به‌عنوان ابزارهای پیشرفته مطرح شده‌اند که با افزایش دقت در برنامه‌ریزی و اجرای عمل، احتمال بروز خطاهای جراحی را کاهش داده و به بهبود پیامدهای بالینی کمک می‌کنند. این مقاله با هدف ارائه مروری جامع بر رویکردهای درمانی و الگوریتم‌های تصمیم‌گیری در مدیریت TKA در بیماران مبتلا به ناهنجاری‌های خارج‌مفصلی تدوین شده است و در عین حال بر اهمیت ارزیابی دقیق پیش‌ازعمل، تصویربرداری پیشرفته و برنامه‌ریزی چندرشته‌ای تأکید دارد. همچنین، راهکارهای عملی برای بهینه‌سازی نتایج عملکردی، کاهش عوارض احتمالی و افزایش طول عمر پروتز ارائه می‌شود.

پا و مچ پا

ارتباط کف پای صاف بر کمردرد مزمن غیراختصاصی (مروری نظام‌مند بر مطالعات گذشته)

صفحه 200-208

https://doi.org/10.22034/ijos.2025.510437.1128

فریبا مرادی، منصور صاحب الزمانی، سعید بحیرایی

چکیده چکیده کمردرد مزمن غیراختصاصی یکی از علل اصلی ناتوانی و کاهش کیفیت زندگی است که عوامل بیومکانیکی متعددی در ایجاد آن نقش دارند. صافی کف پا به‌عنوان یک ناهنجاری ساختاری، با تغییر در توزیع نیروهای مکانیکی، افزایش استرس بر ستون فقرات و ناپایداری حرکتی، ممکن است در بروز یا تشدید این عارضه مؤثر باشد. این مطالعه، با رویکرد مرور نظام‌مند، شواهد ارتباط بین صافی کف پا و کمردرد را بررسی می‌کند. این مطالعه مطابق دستورالعمل‌های PRISMA انجام شد. مقالات بین سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۵ از پایگاه‌های PubMed، Scopus، Medline، Embase و Google Scholar با استفاده ازMeSH Terms  جست‌وجو شدند. مطالعات براساس معیارهای ورود و خروج مشخص انتخاب و کیفیت روش‌شناسی آن‌ها با مقیاس نیوکاسل-اتاوا (NOS) برای مطالعات کوهورت و مورد - شاهدی و مقیاس PEDro برای کارآزمایی‌های بالینی تصادفی‌شده (RCTs) ارزیابی شد. درمجموع، یازده مطالعه واجد شرایط تحلیل شدند. صافی کف پا ازطریق تغییرات سینماتیکی اندام تحتانی، افزایش چرخش داخلی زانو و لگن و تأثیر بر بیومکانیک ستون فقرات می‌تواند شدت و تداوم کمردرد را افزایش دهد. بااین‌حال، برخی مطالعات این ارتباط را قطعی تأیید نکردند. صافی کف پا با. تغییر در توزیع نیروهای مکانیکی و الگوهای حرکتی می‌تواند موجب بی‌ثباتی عملکردی ستون فقرات و افزایش استرس کمری و شاید عامل خطر برای «کمردرد مزمن غیراختصاصی» باشد. مطالعات آینده با روش‌های پیشرفته‌ی بیومکانیکی ضروری است.

دست

مدیریت جوش نخوردن هر دو استخوان ساعد عفونی با پلاک‌گذاری اولنار و پیوند استخوان رادیوس آنله (گزارش موردی)

صفحه 209-212

https://doi.org/10.22034/ijos.2025.243332

رضا بابایی، مینا غریبی، آیدا کرمی، سید حسین حیدری

چکیده چکیده جوش نخوردن عفونی هر دو استخوان ساعد، چالش‌های درمانی قابل‌توجهی را به همراه دارد. روش‌های مرسوم اغلب شامل تثبیت طولانی‌مدت یا تکنیک‌های پیوند پیچیده با نتایج عملکردی متغیر هستند. یک زن دیابتی ۴۹ ساله با ترشح چرکی و جوش نخوردن ناموفق پس از دو عمل جراحی قبلی برای شکستگی‌های باز ساعد مراجعه کرد. رادیوگرافی‌ها، جوش نخوردن عفونی را با سخت‌افزار باقی‌مانده تأیید کردند. یک پروتکل مرحله‌ای انجام شد: (1) دبریدمان رادیکال، پلاک‌گذاری اولنار و قرار دادن فاصله‌دهنده سیمان آنتی‌بیوتیکی در نقص رادیوس؛ (2) پس از آنتی‌بیوتیک‌های موقت، برداشتن فاصله‌دهنده و بازسازی رادیوس با اتوگرافت تاج ایلیاک تریکورتیکال که با پیچ ثابت شده و با پیوند اسفنجی تقویت شده است. در پیگیری ۲۴ هفته‌ای، جوش خوردن رادیوسوگرافیک بدون عود عفونت حاصل شد. تقریباً ۹۰ درصد از دامنه‌ی حرکتی ساعد طرف مقابل بازیابی شد و هیچ عارضه‌ای در محل اهداکننده وجود نداشت. این رویکرد - ترکیبی از تثبیت فوری استخوان زند زبرین (اولنا) با بازسازی مرحله‌ای استخوان زند زبرین (رادیوس) با استفاده از تکنیک ماسکولت به‌طور مؤثری عفونت را برطرف کرده و عملکرد را در جوش‌نخوردگی پیچیدهی هر دو استخوان بازیابی می‌کند. این روش تعادلی استراتژیک از اصول مکانیکی و بیولوژیکی را برای بازسازی چالش‌برانگیز اندام فوقانی نشان می‌دهد.