دوره و شماره: دوره 20، شماره 2 - شماره پیاپی 77، بهار 1401، صفحه 52-98 (77) 
پا و مچ پا

تومورهای بدخیم بافت نرم پا و عمل جراحی مربوط به آن

صفحه 52-58

https://doi.org/10.22034/ijos.2023.361336.1041

سام حاجی‌علیلو سامی، محمد حسن نو زعیم، نیما نادری، امیرمحمد عارف‌پور

چکیده پیش‌زمینه: تومورهای بدخیم بافت ‌نرم پا، زیرمجموعه‌ای منحصر به ‌فرد از کل تومورهای بافت ‌نرم هستند که از نظر نوع، محل، سن، پیش‌آگهی و درمان با بقیة سیستم اسکلتی عضلانی تفاوت دارند.
هدف: هدف اصلی توصیف شیوع، دموگرافی و توزیع آناتومیکی تومورهای بدخیم بافت ‌نرم پا و متعاقباً تحلیل اهمیت جراحی، شیمی‌درمانی و رادیوتراپی برای کنترل موضعی و میزان بقا در بیماران مبتلا به آن بود.
مواد و روش‌ها: تومورهای بدخیم بافت ‌نرم پا که توسط نویسنده طی یک دورة شش ساله (سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۶) جراحی شده بودند، به ‌صورت گذشته‌نگر از نظر علائم، روش‌های درمانی و پیامدها مطالعه شدند. پی‌گیری به مدت ۵ سال از نظر معیار بقا انجام گرفت.
یافته‌ها: تنها ۳ نفر از این بیماران تحت عمل جراحی اولیه آمپوتاسیون (قطع عضو) قرارگرفتند. برخی دیگر تحت عمل جراحی حفظ ‌اندام قرار گرفتند. در گزارش ِموارد (case series) بررسی ما، نوع جراحی تأثیر معنی‌داری بر بقای کلی نداشت.
نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه از اکسیزیون (برداشتن) گسترده و جراحی حفظ ‌اندام در صورت امکان، پشتیبانی می‌کند که مشابه نتایج گزارش‌های قبلی است. این مطالعه منحصراً بر روی تظاهرات، درمان و پیامد تومورهای بدخیم بافت ‌نرم پا متمرکز بود. ما امیدوار بودیم که با تمرکز ویژه، بر تومورهای بدخیم بافت ‌نرم پا، تظاهرات، درمان و نتایج این حالت بالینی نادر را بهتر توصیف کنیم.
 

بیومکانیک

مقایسه تأثیر سه شیوه تمرینی برحس عمقی و تعادل در زنان بسکتبالیست

صفحه 59-65

https://doi.org/10.22034/ijos.2023.356843.1040

زهرا رحیمی

چکیده پیش زمینه: با توجه به میزان بالای شیوع آسیب‌های غیربرخوردی اندام تحتانی در میان زنان ورزشکار و اهمیت حس عمقی و تعادل در بروز آسیب، لزوم شناسایی راهکارهای مؤثر و کم‌هزینه ضروری به نظر می‌رسد. لذا این مطالعه با هدف مقایسة اثر تمرین‌های عصبی - عضلانی، قدرتی و ترکیبی بر حس عمقی زانو و تعادل در زنان بسکتبالیست طراح شد. مواد و روش‌ها: ۴۲ بسکتبالیست زن با میانگین سنی ۸۸/۱±۷۳/۲۰ سال و میانگین قد ۵۷/۶±۴۷/۱۷۲ سانتی‌متر و میانگین وزن ۹۸/۴±۵۴/۶۳ کیلوگرم و میانگین شاخص تودة بدنی ۱۷/۱±۳۶/۲۱، در قالب سه گروه آزمایش «عصبی- عضلانی»، «قدرتی» و «ترکیبی» و یک گروه کنترل به صورت هدفمند انتخاب شدند. گروه‌های آزمایش به مدت شش هفته و سه جلسه در هفته، برنامه‌های تمرینی را اجراکردند. حس عمقی زانو توسط دستگاه ایزوکینتیک بایودکس 4 (Isokinetic Biodex) و با آزمون بازسازی زاویه‌ای فعال، و تعادل پویا با آزمون عملکردی تعادل (star excurtion balance test)، قبل و بعد از برنامة تمرینی ارزیابی شد. آزمون تحلیل واریانس اندازه‌های تکراری آنوا (Repeated measure Anova)، تی زوجی (Paired T-Test) و آزمون تعقیبی توکی (Tukey post hoc test) روش‌های آماری مورد استفاده بودند. یافته‌ها: اجرای برنامة تمرینی در هر سه گروه آزمایش سبب پیشرفت معنادار در حس عمقی زانو و تعادل پویا شد (۰۵/۰>p). بین چهار گروه در حس عمقی زانو و تعادل پویا تفاوت معنادار بود (۰۵/۰>p). نتیجه‌گیری: تمرین‌های ترکیبی و پس از آن تمرینات عصبی- عضلانی می‌توانند به عنوان شیوه‌های اثربخش بهبود عملکرد عصبی - عضلانی در برنامة ورزشی ورزشکاران زن مخصوصاً بسکتبالیست‌ها گنجانده شوند.  

ستون فقرات

ورتبروپلاستی در شکستگی‌های مهره منجر به شکستگی‌های استخوانی مهره می‌شود

صفحه 66-71

https://doi.org/10.22034/ijos.2023.352084.1033

سید محمد جلیل ابریشم، محمدرضا سبحان، ابوذر امامی

چکیده پیش‌زمینه: ورتبروپلاستی از راه پوست (Percutaneous Vertebroplasty) به عنوان یک روش درمانی مؤثر و نسبتاً جدید می‌تواند مهره‌های شکسته را تقویت کند و درد شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان را کاهش دهد. مطالعة حاضر به منظور دستیابی به نتایج چنین درمانی در شکستگی‌های مهره‌های ناشی از پوکی استخوان انجام شد.
مواد و روش‌ها: در طی این مقاله، تمام بیماران مبتلا به شکستگی مهره‌های پوکی استخوان که عمل ورتبروپلاستی را انجام داده بودند، قبل و بعد از ورتبروپلاستی توسط VAS (Visual Analogue Scale) مورد بررسی قرار گرفتند. عوارض بعد از ورتبروپلاستی، عفونت (infection)، ضایعة عصبی (nerve lesion)، نشت سیمان مهرة اضافی (extra vertebrae cement leakage)، نشت سیمان به ریه و شکستگی مهرة مجاور (cement-to-lung leakage and adjacent vertebrae fracture) ثبت شد. داده‌های آماری وارد نرم افزار آماری SPSS نسخه 24 شد و تجزیه و تحلیل آماری با استفاده از آزمون‌های مربع کای (Chi-square) و تی مستقل (independent t-test) انجام شد.
یافته‌ها: از میان 40 مورد بررسی شده، 10 مورد (25%) مرد و 30 مورد (75%) زن بودند. میانگین سنی بیماران بین 26 تا 76 سال بود. میانگین مقیاس بینایی آنالوگ قبل از ورتبروپلاستی 06/8 و بعد از ورتبروپلاستی 34/1 بود. عارضة جانبی مشاهده شده ناشی از نشت سیمان از مهره‌های اضافی بود که در 8 مورد (16%) نمایان شد. هیچ‌گونه عوارضی از عفونت، آسیب عصبی، نشت سیمان به ریه‌ها و شکستگی مهره‌های مجاور مشاهده نشد. بر اساس ارزیابی تحلیلی، بین میانگین مقیاس آنالوگ دیداری قبل از ورتبروپلاستی با در نظر گرفتن جنسیت (485/0=p) و سن (134/0=p) تفاوت آماری معنی‌داری وجود نداشت. همچنین تفاوت آماری معنی‌داری بین میانگین مقیاس بینایی آنالوگ بعد از ورتبروپلاستی با در نظر گرفتن جنسیت (325/0=p) و سن (809/0=p)  وجود نداشت. اما میانگین مقیاس بینایی آنالوگ بعد از ورتبروپلاستی نسبت به قبل از ورتبروپلاستی کاهش معنی‌داری داشت (0001/-=p). مهرة دوم کمری شایع‌ترین مهرة درگیر بوده است.
نتیجه‌‌گیری: بر اساس نتایج مشاهده شده، ورتبروپلاستی از راه پوست می‌تواند شدت درد را در بیماران مبتلا به شکستگی‌های استئوپروتیک مهره کاهش دهد.
 

دست

مقایسه خواص مکانیکی ساختارهای نانوالیافی پلی‌یورتان با پولی‌های طبیعی برای کاربرد به عنوان پولی مصنوعی در مهندسی بافت استخوان

صفحه 72-77

https://doi.org/10.22034/ijos.2023.350686.1030

مهرنوش نخعی، نفیسه جیرفتی، علی مرادی، محمد حسین ابراهیم زاده

چکیده پیش‌زمینه: غلاف تاندون فلکسور در انگشتان یک تونل فیبروسئوسی با خط سینوویال با تراکم سگمنتال بافت فیبری است که پولی نامیده می‌شود. پولی نوع A با ساختاری حلقوی، از مهمترین پولی‌ها در انگشتان دست است. روش رایج در درمان و ترمیم تاندون آسیب‌دیده، بازسازی دو مرحله‌ای آن با استفاده از سیلیکون راد می‌باشد که به دلیل زمان بازتوانی بلند‌مدت و تمایل به چسبندگی تاندون ترمیم شده به تونل فیبری-‌استخوانی اطرافش، همواره با مشکلاتی همراه بوده است. استفاده از پولی مصنوعی برای ترمیم آسیب‌های تأخیری تاندون در یک مرحله باعث می‌شود که ترمیم دو مرحله‌ای تاندون فلکسور در ناحیة یک و دو، در یک مرحله انجام شود و نیازی به استفاده از سلیکون‌راد و عوارض و هزینة آن نخواهد بود. در این راستا، در پژوهش پیش رو، داربست‌های نانوالیافی پلی‌یورتان (PU) برای ساخت پولی مصنوعی طراحی شده‌اند.
مواد و روش‌ها: الکتروریسی برای ساخت داربست‌های نانوالیافی مورد استفاده قرار گرفت و خواص ساختاری و مکانیکی آنها مورد ارزیابی قرار گرفته است.
یافته‌ها: خواص ساختاری داربست‌های نانوالیافی نشان‌دهندة نزدیکی سایز نانوالیاف پلی‌یورتان با الیاف پروتئینی و پلی‌ساکاریدی در ماتریس برون‌سلولی، Extracellular Matrix (ECM) می‌باشد. نتایج حاصل از طیف‌سنجی تبدیل فوریه مادون قرمز، Fourier Transform Infrared (FTIR) تأیید‌کنندة حضور گروه‌های عاملی Polyurethane (PU) و عدم حضور واکنش‌های ناخواسته است. میزان تنش (54/0±19/3) و مدول یانگ (39/0±20/1) در ساختارهای نانوالیافی پلی‌یورتان شباهت نزدیکی به خواص مکانیکی در پولی‌های طبیعی را نشان می‌دهند.
نتیجه‌گیری: نتایج به دست آمده نشان می‌دهد داربست‌های نانوالیافی پلی‌یورتان می‌توانند به عنوان کاندیدای مناسبی جهت ساخت پولی مصنوعی در آسیب تاندون فلکسور مطرح شوند.
 

جنرال

بررسی سطح سرمی ویتامین دی در کودکان 18 تا 36 ماهه با شکستگی تیبیا

صفحه 78-81

https://doi.org/10.22034/ijos.2023.356085.1037

شهاب ایل کا، افشین احمدزاده حشمتی، امیر رضا میرزایی سو سفیدی، ساحل سالاری

چکیده پیش‌زمینه: هدف از این مطالعه بررسی ارتباط احتمالی سطح سرمی ویتامین دی با شکستگی تیبیا در کودکان تازه‌پا است. مواد و روش‌ها: این مطالعه به صورت مقطعی بر روی کودکان 18 تا 36 ماهه با شکستگی تیبیا در مرکزی در جنوب شرقی ایران انجام گرفت. پس از دریافت اطلاعات دموگرافیک با هدف اندازه‌گیری سطح سرمی ویتامین دی، از افراد مورد مطالعه نمونة سرمی تهیه شد. سپس تمامی داده‌ها برای انالیز وارد نرم افزار SPSS شدند. یافته‌ها: تعداد 30 کودک وارد مطالعه شدند. سطح متوسط ویتامین دی در این افراد 1/6 ± 6/31 بود. این مطالعه نشان داد که در کودکان 18 تا 36 ماهه که به تازگی راه رفتن را آغاز کرده‌اند، ارتباط معناداری بین سطح ویتامین دی و کمبود آن با افزایش خطر شکستگی تیبیا وجود ندارد. نتیجه‌گیری: مطالعة حاضر ارتباط معنا‌داری بین سطح ویتامین دی و کمبود آن با افزایش خطر شکستگی استخوان تیبیا در کودکان نوپای 18 تا 36 ماهه نشان داد.  

زانو

ارزیابی آنتروپومتریک دیستال استخوان ران در افراد بزرگسال در جامعه سودانی

صفحه 82-85

https://doi.org/10.22034/ijos.2023.377142.1048

الصدیق الهادی محمود، محمد المنتظر معاویه مالک، خالد الفاضل حسین

چکیده پیش‌زمینه: کسب اطلاعات در مورد ارزیابی آناتومیک و هندسی استخوان‌ها یکی از پارامترهای حیاتی در آرتروپلاستی زانو[1] است و تأثیر بسزایی در پیامدهای ثانویه دارد. هدف از این مقاله ارزیابی آنتروپومتریک دیستال استخوان ران افراد بالغ در جامعة سودانی و مقایسة نتایج با سایر جوامع می‌باشد.
مواد و روش‌ها: این مطالعة توصیفی که از ماه سپتامبر 2020 تا  فوریه 2021، در بیمارستان الامل (Alamal) در خارطوم، سودان، انجام شد شامل تمام بیماران بزرگسالی بود که برای سی‌تی‌اسکن به کلینیک رادیولوژی مراجعه می‌کردند و ابعاد نرمال مدیال- جانبی فمورال (ML) و قدامی خلفی (AP) دیستال فمور زانوهای[1] آنان مورد ارزیابی قرار می‌گرفت. داده‌های جمع‌آوری شده با استفاده از بستة آماری علوم اجتماعی (SPSS) مورد آنالیز قرار گرفت.
یافته‌ها: 385 بزرگسال سودانی وارد مطالعه شدند که میانگین سن آنان 5/18±1/59 سال بود و در محدودة سنی 20 تا 86 سال قرار داشتند. 9/69 درصد بیماران مرد و 1/30 درصد زن بودند. 45 درصد موارد در زانوی چپ و 55 درصد در زانوی راست بود. میانگین medio-lateral (ML) 0/6±6/76 میلی‌متر بود که در محدودة 7/66 تا 2/88 میلی‌متر قرار داشت. میانگین Anteroposterior (AP) 9/4±640/45 میلی‌متر بود که در محدودة 2/37 تا 54 میلی‌متر قرار داشت. اندازه‌گیری‌های آنتروپومتریک دیستال استخوان ران مردم سودانی در مراکزی در شهرهای یونان و کره انجام شد.
نتیجه‌گیری: تفاوت‌هایی در ابعاد میانگین ML و AP بین جامعة سودانی و سایر گروه‌های قومی وجود دارد که باید در هنگام طراحی ایمپلنت‌های آرتروپلاستی کامل زانو در نظر گرفته شود. زانوی سودانی‌ها در محدوده و مشابه زانوی یونانی‌ها و کره‌ای‌ها می‌باشد.
 

مفاصل

مقایسه و شیوع هایپرموبیلیتی عمومی مفاصل در دانش‌آموزان ایرانی

صفحه 86-92

https://doi.org/10.22034/ijos.2023.364013.1043

حمید ذوالقدر، پریسا صداقتی، یحیی سخنگویی، الهام حسینی

چکیده پیش‌زمینه: افزایش تحرک یک یا چند مفصل در مقایسه با دامنة طبیعی، به عنوان بیش تحرکی مفصل یا هایپرموبیلیتی (hypermobility) شناخته می‌شود. با این حال، در بیشتر موارد، هایپرموبیلیتی مفصل یک پدیدة محدود است که به عنوان هایپرموبیلیتی عمومی مفاصل، Generalized Joint Hypermobility (GJH) شناخته می‌شود. هدف از مطالعة حاضر مقایسة میزان شیوع هایپرموبیلیتی عمومی مفاصل در دانش‌آموزان دختر و پسر ایرانی بود. مواد و روش‌ها: مطالعة حاضر از نوع مقطعی و گذشته‌نگر است و جامعة آماری آن شامل دانش‌آموزان دختر و پسر با دامنة سنی 8 تا 18 سال است که به صورت داوطلبانه در این مطالعه شرکت کردند. تعداد 1225 دانش آموز شامل 726 دختر و 499 پسر، به صورت نمونه‌گیری در دسترس و هدفمند انتخاب شدند. در این مطالعه از پرسشنامة 5 سؤالی خودارزیابی هایپرموبیلیتی عمومی مفاصل حکیم و گراهام استفاده شد که حساسیت آن 80 تا 85 درصد و ویژگی آن 80 تا 90 درصد است. با توجه به شرایط شیوع بیماری کرونا و عدم دسترسی مستقیم به دانش‌آموزان، این پرسشنامه به صورت الکترونیکی (آنلاین) در برنامه گوگل فرم طراحی شد و برای تکمیل در شبکه‌های اجتماعی در اختیار معلمان ورزش یا دانش‌آموزان قرار گرفت. تجزیه و تحلیل آماری با استفاده از آزمون خی دو (دو بعدی) در نرم‌افزار آماری SPSS نسخة 22 انجام شد. یافته‌ها: نتایج مطالعه حاضر نشان داد میزان شیوع هایپرموبیلیتی در دختران (%2/41) نسبت به پسران (7/30%) بالاتر است. همچنین، آزمون آماری خی دو نشان داد که تفاوت معناداری بین دو جنس دختر و پسر و میزان ابتلا به هایپرموبیلیتی وجود دارد (001/0p=، 97/13=ƛ). طبق این نتایج، جنسیت در میزان ابتلا به هایپرموبیلیتی به میزان 10 درصد تعیین کننده بوده است. علاوه بر این، نتایج آزمون آماری نشان داد که پارامتر سن در میزان ابتلا به هایپرموبیلیتی تفاوت معناداری ایجاد نمی‌کند (54/0p= ،79/10=ƛ). نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج مطالعة حاضر، هایپرموبیلیتی عمومی مفاصل در دانش آموزان دختر و پسر ایرانی از میزان شیوع بالایی برخوردار است. همچنین این شیوع در دختران نسبت به پسران بیشتر است. بنابراین نیاز است که توجه بیشتری به این پدیده شود، چرا که در آینده ممکن است برای افرادی که دچار هایپرموبیلیتی هستند عوارض جسمانی و روانی ایجاد شود.  

جنرال

بررسی نتایج کوتاه مدت درمان جراحی شکستگی استابولوم

صفحه 93-98

https://doi.org/10.22034/ijos.2023.344317.1025

مهدی تیموری، هادی روانبد، مهدی حکمتی

چکیده پیش‌زمینه: استابولوم در حوادث با انرژی زیاد و در اثر ضربه شدید دچار شکستگی می‌شود. درمان جراحی این شکستگی‌ها می‌تواند عوارض مختلفی مانند عفونت و استخوان‌سازی نابجا داشته باشد. در این مطالعه، ما قصد بررسی عوارض کوتاه مدت درمان جراحی شکستگی استابولوم را داریم.
مواد و روش‌ها: در یک مطالعه مقطعی که بین سال‌های 1397 تا 1400، در مراکز اموزشی درمانی اصفهان انجام شد بیمارانی که تحت عمل جراحی شکستگی استابولوم قرار گرفته بودند، در فواصل 3 و 6 ماه پس از عمل، تحت معاینه مجدد قرار گرفتند.
یافته‌ها: 65 بیمار در این مطالعه بررسی شدند. میانگین سنی 90/46 سال بود و 3/72 درصد مرد و بقیه زن بودند. شایع‌ترین علت شکستگی، تصادف با وسایل نقلیه بود. در این بررسی 5 مورد شواهد آسیب غضروف و کاهش فضای مفصلی، 2 مورد استخوان‌سازی نابجا، 4 مورد عفونت سطحی و یک مورد عفونت عمقی یافت شد. همچنین 4 مورد آسیب عصب سیاتیک نیز دیده شد که به علت نروآپراکسی بود که این بیماران بعد از 4 ماه بهبودی پیدا کردند.
نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد درمان جراحی شکستگی استابولوم روشی با نتایج مناسب برای درمان این نوع شکستگی‌ها است.