سندرم درد ناحیهای پیچیده پس از آرتروپلاستی زانو و لگن: مرور روایی اپیدمیولوژی، تشخیص و مدیریت
دوره 24، شماره 2، بهار 1405
https://doi.org/10.22034/ijos.2026.545216.1145
افشین طاهری اعظم، یاشار خیرالهخانی، احمد عباس زاده
چکیده سندرم درد ناحیهای پیچیده (CRPS) پس از آرتروپلاستی زانو و هیپ پدیدهای کمشیوع اما پراهمیت بالینی است که با درد نامتناسب، اختلالات وازوموتور/سودوموتور و تغییرات حرکتی-تروفیک شناخته میشود. این مرور روایی با تمرکز بر بیماران تعویض مفصل، جدیدترین شواهد درباره تعریف و طبقهبندی (معیارهای بوداپست و انطباق والنسیا)، اپیدمیولوژی و عوامل خطر، جایگاه CRPS در الگوریتم «پروتز دردناک»، و گزینههای درمانی محافظهکارانه، دارویی و مداخلات پیشرفته را جمعبندی میکند. بر اساس دادههای آیندهنگر، بهکارگیری دقیق بوداپست از بیشتشخیصی میکاهد و نشان میدهد CRPS در تعویض مفصل زانو نادر است، هرچند شدت و گسترۀ درد پیشعمل میتواند خطر را افزایش دهد؛ در آرتروپلاستی لگن، شواهد عمدتاً به گزارشهای مورد/سری موارد محدود است. در الگوریتم ارزیابی، رد مرحلهای عفونت پروتز، ارزیابی مکانیکی با رادیوگرافی/CT و کاربرد هدفمند SPECT/CT (بهویژه در زانو) قبل از طرح تشخیص CRPS ضروری است و تصویربرداری هستهای برای «تأیید» CRPS اختصاصی نیست. از منظر درمان، سنگبنای مدیریت مؤثر، توانبخشی زودهنگام و چندرشتهای همراه با کنترل درد چندوجهی است؛ شواهد کارآزماییها پشتوانه قوی برای بیسفسفوناتها، سود متوسط برای استروئید کوتاهمدت در فاز التهابی، اثر محدود و کمکی برای گاباپنتینوئیدها و یافتههای متناقض درباره ویتامین C را نشان میدهد. در موارد مقاوم، بلوکهای سمپاتیک، انفوزیون کتامین با دوز زیربیهوشی (اثر کوتاهمدت) و نورومدولاسیون، با برتری DRG در دردهای موضعی اندام، میتوانند مفید باشند. این مرور در پایان یک مسیر مراقبت گامبهگام و اولویتهای پژوهشی (استانداردسازی پیامدها) را پیشنهاد میکند.
